Công nghệ

Khi sách Việt xuất ngoại
Lê Phan Thứ Tư | 06/09/2017 13:00

Nguồn ảnh: Lê Phan

Cuốn sách Hành Trình Đầu tiên của hai họa sĩ trẻ Việt Nam đã được xuất bản tại Singapore và sắp tới sẽ có mặt tại nhiều quốc gia trên thế giới.
Nguồn ảnh: Lê Phan
hide 21-8-2017-->
  • Section 1
  • Section 2
  • Section 3
  • -->

    Thông tin artbook The First Journey (Hành Trình Đầu tiên) của hai họa sĩ trẻ Việt Nam Phùng Quang Nguyên và Huỳnh Kim Liên được xuất bản tại Singapore và sắp tới sẽ có mặt tại nhiều quốc gia trên thế giới đã làm ấm lòng biết bao người yêu sách. Giấc mơ mang sách Việt ra nước ngoài một lần nữa bùng cháy.

    Nhiều thử thách

    Gần 10 năm trước khi cuốn Mắt Biếc của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh được Nhà xuất bản Terrainc (Nhật) mua bản quyền chuyển ngữ và phát hành tại thị trường này. Giấc mơ xuất khẩu sách Việt ra thị trường quốc tế bỗng chốc trở nên sống động. Bởi nó thoát khỏi biên độ của những tác phẩm cổ văn như Truyện Kiều, thơ Nguyễn Trãi, Hồ Xuân Hương... hoặc các tác giả trước năm 1945, văn chương của Lê Lựu, Bảo Ninh, Nguyễn Quang Thiều, Lê Minh Khuê... Nối tiếp câu chuyện đem sách ra khỏi biên giới Việt Nam là Nguyễn Ngọc Thuần với Vừa Nhắm Mắt Vừa Mở Cửa Sổ, Nguyễn Ngọc Tư với Cánh Đồng Bất Tận, loạt tác phẩm của các tác giả thế hệ 7X, 8X như Nguyễn Việt Hà, Nguyễn Bình Phương, Thuận, Vũ Đình Giang, Nguyễn Danh Lam, Phan Hồn Nhiên... mang hơi thở, tâm tình của người Việt đương đại.

    Tuy nhiên, cần thẳng thắn nhìn nhận, ngoại trừ một số tác phẩm nhận được sự chủ động từ các nhà xuất bản nước ngoài thì đa phần sách được chuyển ngữ của các tác giả trẻ đều đến từ mối quan hệ của tác giả đó với đơn vị xuất bản nước ngoài hoặc từ nỗ lực của một cá nhân theo các kênh riêng như hội chợ sách, giao lưu văn hóa hay tác giả này giới thiệu tác giả khác. Tác phẩm của loạt tác giả 7X, 8X đến từ nỗ lực của Tiến sĩ Đoàn Cầm Thi trong tủ sách “Văn học Việt Nam đương đại” tại Pháp, với sự hợp tác của Nhà xuất bản Riveneuve, mỗi đầu sách in 2.000 bản. Ngay như sách của Bảo Ninh, Lê Lựu, dù được tiếng xuất sang thị trường Mỹ nhưng cũng chỉ có số ấn bản tầm 1.000-2.000 bản và lưu hành trong phạm vi trường đại học chứ không xuất bản đại trà. Điều này có nghĩa, giấc mơ đưa sách Việt vào dòng chảy hội nhập vẫn còn xa và thiếu tính quy mô như bấy lâu nay người ta vẫn lầm tưởng.

    Giữa tháng 7.2017, bộ sách Em Thích Giỏi Toán - sản phẩm liên doanh giữa Nhà xuất bản PlayBac (Pháp) và Công ty Cổ phần Văn hóa Giáo dục Long Minh - đã được Nhà xuất bản Clever Media (Nga) mua bản quyền 3 trong 7 quyển của bộ sách để xuất bản 4.000 bản tại Nga. Gần đây, Nhà xuất bản Pelangi (Malaysia) cũng đã ký hợp đồng mua lại bản quyền cả 7 quyển trong bộ sách này để xuất bản tại 4 nước ASEAN là Malaysia, Singapore, Thái Lan, Indonesia.

    Ông Đỗ Hoàng Sơ, Giám đốc Công ty, cho biết về nội dung kiến thức thì toán dành cho trẻ từ 4-7 tuổi không có gì mới mẻ với nước Nga và nước Pháp, nhưng hình thức chiếc dép tông bắt mắt, nội dung được dịch ra tiếng Anh cùng dẫn dắt tư duy toán thông qua hình vẽ minh họa và các bài toán đã tăng giá trị cho mỗi cuốn sách và tạo nên sức hút đối với các nhà xuất bản quốc tế.

    Khi sach Viet xuat ngoai
     

    Điểm khó nhất, theo đại diện tại một đơn vị xuất bản gắn bó lâu năm với ngành sách, chính là tính thiếu kết nối giữa các đơn vị xuất bản Việt Nam với nước ngoài mà phần lớn bắt nguồn từ sự khác biệt văn hóa dẫn đến khó nắm bắt thị trường và thiếu nguồn lực tài chính. Tốn kém tiền bạc cho việc dịch các tác phẩm chào hàng, khó tìm thị trường, trong khi hiệu quả thì chưa thể biết được. Rõ ràng, nguy cơ không hề nhỏ. Mặt khác, thị trường sách thế giới quá rộng lớn, việc tham gia hội chợ sách của các đơn vị xuất bản Việt Nam chỉ mang tính lẻ tẻ và dừng lại ở khâu giới thiệu là chủ yếu, chưa có nhiều hoạt động để thu hút sự chú ý cũng như có tính liên kết, hỗ trợ từ các cơ quan văn hóa Nhà nước như các quốc gia châu Á trong khu vực.

    Nỗ lực từ những cá nhân

    Việc đưa sách Việt ra thế giới có 2 trường hợp khá đặc biệt. Một là tác phẩm của nhà thơ Mai Văn Phấn. Ông có lẽ là tác giả Việt Nam duy nhất có sách bán trên Amazon và nằm ở top 10 trong 100 tập thơ châu Á bán chạy nhất năm 2014 trên trang web này với tập thơ song ngữ Việt - Anh Ra Vườn Chùa Xem Cắt Cỏ (Grass Cutting In A Temple Garden), Những Hạt Giống Của Đêm Và Ngày (Seeds Of Night and Day) và tập thơ song ngữ Việt - Pháp Bầu Trời Không Mái Che (A Ciel Ouvert).

    Trường hợp thứ 2 là của các họa sĩ như Phùng Quang Nguyên, Huỳnh Kim Liên hay Pha Lê. Nguyên và Liên tham gia Scholastic Picture Book Award 2015 tại Singapore (cuộc thi vẽ minh họa với nội dung hướng về châu Á, giải thưởng do Hội đồng Phát triển sách Singapore và Giáo dục châu Á trao tặng) và giành giải thưởng cao nhất. Pha Lê thì tự thân vận động, chào hàng và bán bản quyền cho các nhà xuất bản châu Âu. Cả hai trường hợp này, tác giả đều giỏi ngoại ngữ và làm việc trực tiếp với các đơn vị xuất bản nước ngoài.

    Đánh giá về khả năng hòa nhập dòng chảy thế giới của các họa sĩ trẻ, họa sĩ Bích Khoa, biên tập viên của Nhà xuất bản Kim Đồng, chia sẻ: “Tôi nghĩ khả năng hòa nhập cao nhất là bây giờ khi internet và thế giới phẳng kéo mọi người gần nhau hơn. Cái khó nhất vẫn là lượng họa sĩ vẽ giỏi đồng thời có thể giao tiếp tiếng Anh tốt và hơn nữa biết cách làm việc chuyên nghiệp với nhà xuất bản nước ngoài không phải nhiều”.

    Chị cũng nói thêm: “Quá trình tự thân vận động như vậy hơi vất vả nhưng lại được đánh giá cao hơn bởi các đơn vị xuất bản nước ngoài. Theo quan sát của tôi, ở những hội chợ sách quốc tế, các đơn vị xuất bản cũng mang tác phẩm Việt Nam ra giới thiệu nhưng thông thường do văn hóa khác biệt, các nhà xuất bản nước ngoài không mấy ấn tượng với sản phẩm mình đem chào mời. Họ có những tiêu chí riêng và muốn tự tìm kiếm, giao tiếp trực tiếp với người phù hợp hơn là thông qua các nhà xuất bản. Bởi một tác phẩm qua nước khác còn liên quan đến yếu tố văn hóa nên họ cần bản thô để có thể góp ý chỉnh sửa thay vì mua một cuốn sách đã có sẵn. Cùng với nỗ lực chào hàng những cuốn sách đã hoàn chỉnh, tôi nghĩ hướng đi này tạo thành hai luồng song song để ngành xuất bản Việt Nam bước ra thế giới”.

    Việc Chibooks liên kết với một số nhà xuất bản nước ngoài để xuất khẩu tác phẩm của các tác giả Việt Nam, từ văn học đến truyện tranh trong suốt những năm gần đây là nỗ lực dũng cảm và đáng khích lệ. Tuy nhiên, hiệu quả và tính khả thi theo người trong nghề vẫn là ẩn số.

    Trong khi đó, vai trò của Hội Liên hiệp Nghệ thuật nói chung và Trung tâm Dịch thuật trực thuộc Hội Nhà văn nhằm giới thiệu sách Việt ra quốc tế gần như chỉ dừng lại ở hội nghị, hội thảo. “Sách Việt Nam ra thế giới vẫn còn ít, số lượng sách, nhà sách Việt Nam tại các hội chợ sách thế giới còn rất khiêm tốn. Việt Nam cần mang hình ảnh, đất nước con người thông qua các xuất bản phẩm ra nước ngoài nhiều hơn nữa”, bà Claudia Kaiser, Phó Chủ tịch Hội sách Frankfurt (Đức), chia sẻ.

    Lê Phan

    TAGS:    Claudia Kaiser , sách , artbook , Mai Văn Phấn , xuất bản , Phùng Quang Nguyên , Pha Lê , Huỳnh Kim Liên , Hành Trình Đầu tiên , Long Minh , Chibooks
    Nguồn: nhipcaudautu.vn